Terug naar programma

Rotterdamse Nacht van de Filosofie @ de Doelen – uitverkocht

16 oktober 2020
20:00

entree
€20

studenten en Rotterdampas
€15

Koop kaarten

Let op: De Rotterdamse Nacht van de Filosofie is verplaatst van 3 april naar 16 oktober en heeft een nieuwe locatie: De Doelen. Heeft u eerder een ticket gekocht voor 3 april, dan kunt u met dit oude ticket naar binnen. U heeft hiervoor geen nieuw ticket nodig. De Nacht is uitverkocht.

Nacht van de Filosofie
De Rotterdamse Nacht van de Filosofie gaat door! In het prachtige en grote De Doelen wordt Fokke Obbema geïnterviewd over de zin van het leven en Peter Venmans houdt een pleidooi voor discretie: weten wanneer je niet de waarheid moet spreken. Andreas Kinneging geeft zijn visie op de juiste maat in het leven, terwijl Coen Simon waarschuwt voor enthousiasme. Gerko Tempelman laat de actuele waarde van de oude islamitische filosofie zien en Susanna Bloem vertelt over verschillende vormen van tijd en brengt deze tot leven met strijksolisten. Ontvang een gratis filosofisch consult van de Filosofische Praktijk Nederland, duik in de wondere wereld van de quantummechanica met Maarten van Buuren, of neem deel aan de workshop authenticiteit van Katharina Bauer.  Ontdek in de Grot van Plato nieuwe waarheden, doe de Socratest of ga in gesprek met een verbeeldingen van Friedrich Nietzsche, Marcus Aurelius, Lao Tse, Jacques Lacan of Hypatia die rondlopen tussen het publiek. De nieuwe Jonge Denkers des Vaderlands dragen columns voor en M. en Elten Kiene sluiten de avond af met woordkunst op hoog niveau.

Programma

Grote Zaal

Gepresenteerd door Erno Eskens

20:00 De Zin van het leven – Fokke Obbema
21:00 De waarheid van de juiste maat – Andreas Kinneging
22:00 Discretie – Peter Venmans
23:00 Tijd voelen met muziek – Susanna Bloem
00:00 Spoken word met M. en Elten Kiene

Hal

Gepresenteerd door Marthe Kerkwijk

20:00 Column Jonge Denker Jan Peter van Eersel
20:05 Enthousiasme – Coen Simon
21:00 Column Jonge Denker Joep Huisman
21:05 De waarheid van de quantummechanica – Maarten van Buuren
22:00 Workshop authenticiteit – Katharina Bauer
23:00 Islamitische filosofie – Gerko Tempelman

De zin van het leven – met Fokke Obbema
Na een persoonlijke crisis zocht journalist Fokke Obbema naar de zin van het leven. Voor de Volkskrant interviewde hij daarover veertig zeer diverse mensen en schreef de bestseller De zin van het leven. Uit de gesprekken rezen zeven algemene inzichten op, waarover Obbema wordt geïnterviewd door Erno Eskens. Hoe verhouden de inzichten van Obbema zich tot wat de filosofie over de zin van het leven te zeggen heeft? Fokke Obbema is journalist voor de Volkskrant, waar hij chef van de economieredactie en correspondent voor Frankrijk is geweest. Sinds het succes van De zin van het leven legt hij zich voor de krant toe op zingeving.

De waarheid van de juiste maat – Andreas Kinneging
Mateloosheid. Dat is hét kenmerk van de moderne tijd. De ideologieën van de Verlichting en de Romantiek, die de moderne wereld domineren, zijn beide ideologieën van de oneindigheid, dat wil zeggen mateloosheid. De Verlichting zoekt het heil in de eindeloze economische en technologische vooruitgang. De Romantiek zoekt het geluk in eindeloos experimenteren en introspectie, op zoek naar het oneindige Zelf. Het gevolg is een wereld die uit het lood is geslagen en een mens die niet weet waar hij het zoeken moet. Terwijl het zo eenvoudig is: de juiste Maat. Goed en kwaad zijn uiteindelijk niets anders dan maat houden. Onze voorouders wisten het, wij zijn het vergeten. Andreas Kinneging schreef hierover De onzichtbare maat – Archeologie van goed en kwaad. Hij zal een inleiding verzorgen en in gesprek gaan met het publiek. Andreas Kinneging is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden. Met zijn boek Geografie van goed en kwaad won hij de Socrates Wisselbeker voor het beste filosofieboek van 2006.

Discretie – Peter Venmans
Soms is het beter de waarheid niet te vertellen. Discretie is een deugd die in deze tijd van transparantie en confrontatie op de achtergrond is geraakt, maar misschien wel des te noodzakelijker. Maar wat is discretie precies? Kun je discretie leren? En wanneer gaat discretie over in hypocrisie of liegen? De filosoof Peter Venmans schreef Discretie, essay over een vergeten deugd, waarin hij pleit voor een herwaardering. Het boek is genomineerd voor de Socratesbeker voor het beste filosofische boek van 2019. De Vlaming Venmans zal een korte lezing geven en zal in gesprek gaan met het publiek van (in meerderheid) directe Rotterdammers. Peter Venmans studeerde Frans, Spaans en Filosofie in Leuven en schreef jarenlang voor de Volkskrant en De Morgen. Van zijn hand verschenen eerder De ontdekking van de wereld (2005), Over de zin van nut (2008) en Het derde deel van de ziel (2011).

Tijd voelen met muziek – met Susanna Bloem
Volgens een groep psychiaters uit de eerste helft van de twintigste eeuw (de Wengener Kreis) leven mensen in vier ‘tijdsoorten’: de wereldtijd (dag en nacht, seizoenen, eb en vloed), de kloktijd (meten, wetenschapstijd), de ik-tijd (de ervaren tijd die soms langzaam lijkt te gaan en soms juist snel) en de menselijke tijd (jouw levensverhaal en de persoon die zich daarin ontwikkelt met al zijn veranderingen). Deze laatste tijd wordt vaak veronachtzaamd, maar is belangrijk om goede levenskeuzes te maken. Susanna Bloem onderzoekt deze opvattingen over tijd in samenwerking met medisch historicus Timo Bolt en ze vertaalt deze samen met de componist des Vaderlands Calliope Tsoupaki in muziek. Bloem zal de verschillende tijdsoorten toelichten met fragmenten van composities, uitgevoerd door Thirza van Driel (viool), Bas Egberts (altviool), Esther de Boer (cello) en Huub van de Velde (contrabas). Susanna Bloem werkt aan een promotie-project in samenwerking met het Erasmus MC in Rotterdam, het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en het Descartes Centre aan de Universiteit Utrecht.

Spoken Word: De waarheid van M. en Elten Kiene
Spoken word is een mix van poëzie en rap die speciaal is geschreven om te worden voorgedragen. Twee van de beste artiesten uit de bloeiende Rotterdam spoken word cultuur zullen de Nacht in stijl afsluiten. Heb je M. eenmaal gehoord, dan zul je zijn hese en mysterieuze stemgeluid niet snel weer vergeten. Zijn teksten zitten vol onverwachte wendingen en bevatten vaak een filosofische twist. “Als de waarheid achterhaald is, dan is de waarheid achterhaald”. Elten Kiene is een bijzondere podium persoonlijkheid die niet alleen zijn sporen heeft verdiend als spoken word artiest, maar ook als professioneel presentator op avonden met onder meer Marco Borsato en Typhoon. M. was als spoken word-artiest eerder te zien en horen bij de VPRO, De Rotterdamse Schouwburg, het Escher Museum, Motel Mozaïque en hij speelde op de Uitmarkt met een 23-koppig strijkorkest. Elten Kieneis spoken word-artiest, presentator, organisator en een van de drijvende krachten achter vele spoken word avonden die in heel Nederland worden gehouden, waaronder Woorden Worden Zinnen.

Elten Kiene. Credits: Joel Frijhoff
M.

 

 

 

 

De onwaarheid van het enthousiasme – Coen Simon
Voor het eerst in de geschiedenis heeft het nihilisme echt wortel geschoten. Iedereen kan alles geloven, zonder buiten de boot te vallen. Want wat je ook bent, antivaxxer, klimaatontkenner, marxist of neoliberaal, je hebt altijd genoeg volgers in je bubbel. Niet de waarheid, maar het enthousiasme is het overtuigingsmiddel. Coen Simon waarschuwt voor de gevolgen van deze geestdrift, die zo gemakkelijk zonder feiten kan. Want terwijl enthousiasme viraal gaat ligt de waarheid in het midden – ergens tussen glutenvrije onzin en feitenvrije bullshit. Coen Simon is hoofdredacteur van Filosofie Magazine en oprichter van de filosofische denktank Nieuw Licht. Met zijn essays in NRC Handelsblad, Trouw, en De Correspondent ontzenuwt hij hedendaagse dogma’s en cliché’s. Hij schreef vele filosofische boeken, waaronder het met de Socratesbeker onderscheiden En toen wisten we alles. In 2013 schreef hij het essay voor de Maand van de Filosofie, Schuldgevoel.

De waarheid van de quantummechanica – Maarten van Buuren
In september 2019 maakte Google bekend dat hun ‘quantumcomputer’ voor het eerst een supercomputer had verslagen. Met hun ongekende rekenkracht zullen quantumcomputers waarschijnlijk allerlei futuristische toepassingen van kunstmatige intelligentie mogelijk maken die onze wereld fundamenteel gaan veranderen. Deze revolutionaire computers zijn gebaseerd op het onbepaaldheidsprincipe van Werner Heisenberg, dat stelt dat op het atomaire niveau van deeltjes óf de plaats óf de snelheid bepaald kan worden, maar nooit allebei. Dit principe heeft echter ook vergaande filosofische consequenties: op atomair niveau is het bijvoorbeeld niet meer mogelijk om te spreken van waarheid. Lange tijd is gedacht via de natuurkunde een essentie van de werkelijkheid te begrijpen, maar is het niet eerder zo dat de beperkingen van ons kenvermogen duidelijk worden? Heisenberg schreef Het deel en het geheel, waarin hij ingaat op de filosofische consequenties van zijn werk. Maarten van Buuren zal hierover een korte presentatie geven en in gesprek gaan met het publiek. Maarten van Buuren is emeritus hoogleraar Franse literatuur aan de Universiteit Utrecht. Hij is vertaler van Het deel en het Geheel van Werner Heisenberg. Daarnaast publiceerde meerdere boeken over Spinoza, waaronder een lovend ontvangen vertaling van Ethica.

Workshop authenticiteit – Katharina Bauer
Veel mensen zijn op zoek naar ‘hun kern’, maar volgens de filosoof Sartre kun je alleen maar proberen een rol goed te spelen en een authentieke indruk te maken. Is het überhaupt mogelijk – en wenselijk – om “echt” jezelf te zijn? Kan je de auteur van je eigen toneelstuk zijn en jezelf als een authentiek kunstwerk creëren? Komt het streven naar authenticiteit neer op “wees gewoon jezelf” of “wees de best mogelijke versie van jezelf”? In deze workshop bediscussiëren we wat authenticiteit is, wat het ideaal om zelf authentiek te zijn of te leven behelst en wat de relatie is tussen authenticiteit, autonomie en integriteit. Katharina Bauer is universitair docent Praktische Filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zepromoveerde ‘summa cum laude’ op theorieën van de gift. Momenteel doet ze onder andere onderzoek naar moderne ethische idealen, zelfverbetering en technologieën van mensverbetering.

De waarheid van islamitische filosofie – Gerko Tempelman
In de Middeleeuwen bloeide de filosofie in het Midden-Oosten. Gerko Tempelman laat op bevlogen wijze zien dat deze filosofie ook nu nog waardevol is. Bijvoorbeeld het denken van Averroes. Tempelman houdt een korte lezing en gaat in gesprek met het publiek. Gerko Tempelman is zelfstandig filosoof en theoloog en geeft onder meer lezingen over Islamitische filosofie en geschiedenis.

 

De Jonge Denkers
De Jonge Denkers van Nederland zijn winnaars van een landelijke column-wedstrijd voor filosofieleerlingen en mengen zich dit jaar volop in het filosofische debat. Jan Peter van Irsel en Joep Huisman zullen korte columns voordragen.

De Jonge Denkers worden mogelijk gemaakt door Lemniscaat, Trouw, Stichting Maand van de Filosofie en de VFVO.

De Socratest
Socrates was beroemd om zijn vermogen andere mensen te laten twijfelen, ook al waren zij nog zo zeker van hun zaak. Kun jij je losmaken van de schaduwwereld die de sofisten je als een rad voor de ogen draaien? Weet jij andere deelnemers aan je tafel aan het twijfelen te brengen? Er zijn kaartjes met standpunten aanwezig. Aanvang elk half uur: 21:00, 21:30. 22:00, 22:30 en 23:00

Blik in de Ideeënwereld
Wat is de ideale fles? Is er een ‘De Fles’? Kunnen we abstracties maken van concepten of zijn we toch gebonden aan losse voorstellingen? Als dat zo is, hoe kunnen we dan flessen van niet-flessen onderscheiden? Op tafel staan enkele flessen, verschillend in functie en gebruik. Geef jouw essentie van ‘De Fles’ weer in een korte zin of een tekening. De resultaten worden verzameld op een prikbord, zodat aan het einde van de avond meer zicht hebben op de essentie van ‘De Fles. De grot van Plato wordt verzorgd door studenten van de Wijsgerige Faculteitsvereniging ERA Rotterdam.

Vliegende filosofen
Hoe zou het zijn om wereldberoemde filosofen te ontmoeten? De Nacht van de Filosofie maakt het mogelijk: studenten wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit verbeelden hun favoriete filosoof en gaan in gesprek met het publiek. Ontmoet Friedrich Nietzsche, Marcus Aurelius, Lao Tse, Jacques Lacan of Hypatia.

Eerste Hulp bij Filosofische Vragen
Ieder mens loopt wel eens rond met filosofische vragen: Wat moet ik doen? Ben ik voldoende ‘mezelf’? Wat is de goede balans tussen werk en privé? De Rotterdamse ‘hulp-in- het-denken- verleners’ van de Filosofische Praktijk Nederland helpen u in een half uur (nog) wijzer te worden. Zij plakken geen pleisters, zijn niet van het verbinden, maar van het blootleggen. Wat is hier precies aan de hand? Ontdek het ……! U kunt zich hier aanmelden voor een sessie van een half uur.

De Nacht van de Filosofie wordt georganiseerd door Arminius, deBuren Vlaams-Nederlands Huis voor Cultuur en Debat, Erasmus School of Philosophy, ISVW en Boekhandel Donner.