Nacht van de Filosofie

Ik zie wat ik geloof – Roxane van Iperen.
Jaarlijks schrijft een bekende auteur een essay ter gelegenheid van de Maand van de Filosofie. Dit jaar is dat Roxane van Iperen met Ik zie wat ik geloof. Eerdere auteurs waren Tommy Wieringa, Arnon Grunberg, Alicja Gescinska en Stine Jensen.

Roxane van Iperen brak door met haar beststeller ’t Hooge Nest en heeft zich daarna ontwikkeld tot een belangrijke stem in het Nederlandse debat met essays, lezingen en televisieoptredens. Zo schreef ze onder meer Eigen welzijn eerst: hoe de middenklasse haar liberale waarden, waarin zij de opkomst van zogenoemd ‘wellness-rechts’ signaleert. Recent publiceerde ze Eigen planeet eerst, over of onze democratie wel is toegerust de problemen van deze tijd op te lossen. Foto: Dorian Jurne

Het succes van de filosofie – David van Reybrouck, Marli Huijer en Ronald van Raak
Waarschijnlijk is in geen land ter wereld filosofie zo belangrijk als in Nederland. Dit is deels te danken aan de Maand van de Filosofie, dit jaar 25 jaar geleden opgericht. De Denker der Nederlanden, het jaarlijkse essay, de Socratesbeker voor het beste filosofieboek en vele andere activiteiten transformeerden het imago van filosofie van ‘stoffig academisch’ tot ‘midden in de maatschappij’ en zelfs ‘hip’. Wat is de invloed van de filosofie op Nederland? Wat zijn de belangrijkste successen, maar ook mislukkingen? Een gesprek met David van Reybrouck, Marli Huijer en Ronald van Raak. Gespreksleiding: Sophie van Balen.

David Van Reybrouck is Denker der Nederlanden. Van Reybrouck verwierf internationale bekendheid met zijn prijswinnende boeken over koloniale geschiedenis (Congo en Revolusi) en zijn essays over democratische vernieuwing (Pleidooi voor populisme en Tegen verkiezingen). Ter gelegenheid van zijn aanstelling schreef hij De wereld en de aarde. Foto: Frank Ruiter.

Marli Huijer is emeritus-hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit en voormalig Denker des Vaderlands. Zij was jarenlang voorzitter van de Maand van de Filosofie. Foto: Jan Locus.

Ronald van Raak is hoogleraar Filosofie in Nederland aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij was vijftien jaar lid van de Tweede Kamer namens de SP en hield zich daar o.a. bezig met de integriteit van bestuur en bescherming van klokkenluiders. Hij publiceerde Geen land van grote woorden
10 eeuwen filosofie in Nederland.

Hoopvol pessimisme – Mara van der Lugt
In tijden van crisis moeten we optimistisch blijven: een positieve blik, vertrouwen in vooruitgang, de moed erin houden. Maar wat als die vorm van optimisme ons juist verhindert om de werkelijkheid onder ogen te zien? In Hoopvol pessimisme pleit filosoof Mara van der Lugt voor een radicale herwaardering van het pessimisme. Niet als cynisme of gelatenheid, maar als een doordachte houding die ons juist aanzet tot handelen en morele verantwoordelijkheid. Hoopvol pessimisme is geen tegenstrijdigheid, maar een vruchtbare houding die verdriet en kwetsbaarheid erkent – en daarin ruimte vindt voor echte betrokkenheid en actie.

Mara van der Lugt studeerde filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, promoveerde aan de universiteit van Oxford en is verbonden aan University of St Andrews in Schotland. Haar boek Hopeful pessimism verscheen in januari 2025 bij Princeton University Press. Recent verscheen de vertaling bij Boom: Hoopvol pessimisme.

Optreden Laura van Dolron

Laura van Dolron is zowel theatermaker als filosoof. Op eigenzinnige en unieke manier bespreekt ze actuele thema’s. Ze zet je aan het denken zoals maar weinigen dat kunnen.

Klasse – Hanno Sauer
Wat is klasse en waarom is het zo moeilijk deze in de maatschappij te bestrijden? Hanno Sauer stelt dat, wanneer er meer economische gelijkheid komt, klasseverschillen niet weggaan, maar zich zullen gaan baseren op andere zaken dan geld. De zucht naar klasse lijkt genetisch ingebakken in mensen. Klassestructuren zijn volgens Sauer daarom niet oppervlakkig, maar geven onze cultuur vorm, onze waarden en keuzes. Als je de maatschappij wilt veranderen, zul je eerst klasse moeten begrijpen. Let op: voertaal Engels.

Frivoliteit – Peter Venmans
Socrates beweerde dat een gedachteloos bestaan geen leven voor de mens was. Maar hoort een kleine dosis onnadenkendheid niet ook tot het goede leven? Hoeveel vrolijke onschuld kunnen we ons veroorloven in een wereld waarin de permanente noodtoestand heerst? Peter Venmans laat op speelse wijze zien dat we frivoliteit ernstig nodig hebben.

Peter Venmans is een Vlaamse filosoof en hispanist. Eerder schreef hij de essays De ontdekking van de wereld. Over Hannah Arendt, Over de zin van nut en met het boek Gastvrijheid‘ won hij in 2023 de Sokratesbeker voor het meest urgente filosofieboek van het jaar. In maart 2025 verscheen zijn nieuwste werk Frivoliteit.

Metaforen die ons het bos in sturen – Herman de Regt & Hans Dooremalen
Wat is het nut van metaforen als we de wereld willen begrijpen? Een metafoor is niet louter een stijlfiguur, maar een typisch menselijke manier van denken. Het probleem met metaforen is echter dat ze louter de illusie van begrip genereren, omdat metaforen altijd onwaar zijn. Als je mikt op het verwerven van kennis door het gebruik van metaforen, dan kom je dus bedrogen uit. Waarom gebruiken we dan nog metaforen!?

Herman de Regt is associate professor wetenschapsfilosofie en epistemologie aan Tilburg University. Hij doet onderzoek naar de aard, grenzen en rol van wetenschap, het bewustzijn en het Amerikaans pragmatisme. Samen met Hans Dooremalen schreef hij diverse boeken, onder andere Het snapgevoel, en recentelijk Metaforen die ons het bos in sturen.

Hans Dooremalen is wetenschapsfilosoof en philosopher of mind aan Tilburg University. Hij is medeauteur van succesvolle boeken als Wat een onzin! Wetenschap en het paranormale en het wetenschapsfilosofisch handboek Exploring humans.

De Jonge Denkers
De Jonge Denkers zijn filosofieleerlingen uit het Voortgezet Onderwijs die zich uitspreken over de actualiteit. Elk jaar wijst een deskundige jury zeven Jonge Denkers aan die de beste columns hebben ingezonden. Twee Jonge Denkers zullen hun column voordragen.

De Jonge Denkers is een initiatief van de Vereniging Filosofiedocenten Voortgezet Onderwijs (VFVO), samen met Filosofie Magazine, uitgeverij Lemniscaat, ISVW en Stichting Maand van de Filosofie.

Boekenmarkt
Boekhandel Donner is aanwezig met filosofische boeken en schrijvers zullen signeren.

De Rotterdamse Nacht van de Filosofie wordt georganiseerd door Arminius, Boekhandel Donner, de Erasmus School of Philosophy en Filosofie Magazine. 

Ticketinfo
Een programma kost veel geld, daarom vragen wij iedereen een ticket met normaal tarief te kopen. Mocht een goedkoper kaartje echter voor jou het verschil maken en ervoor zorgen dat je het evenement wèl kunt bezoeken, kies dan het kaartje met reductie.